Ensitrelvir ile Covid-19 bulaşmasını önleyen yeni antiviral ilaç geliştirildi

Ensitrelvir ile Covid-19 bulaşmasını engelleyen yeni tedavi dönemi başlayabilir

Bilim Haberleri - Covid-19 Bulaşmasını Önleyen Antiviral İlaç Ensitrelvir Faz 3 Denemelerinde Yüzde 67 Koruma Sağladı: FDA’dan Haziran Ayında Nihai Karar Bekleniyor

ensitrelvir, New England Journal of Medicine dergisinde 13 Mayıs 2026’da yayımlanan faz 3 verilerine göre, enfekte bir kişiyle aynı evi paylaşan bireylerde semptomatik Covid‑19 gelişme riskini plaseboya kıyasla yüzde 67 oranında düşürdü. Henüz hiçbir antiviral, temas sonrası koruyucu tedavi endikasyonuyla onaylanmadığı için bu sonuçlar büyük bir boşluğu doldurmaya aday.

SCORPIO‑PEP Çalışması: 2.387 Katılımcı, Beş Ülke, Tek Sonuç

Küresel, çift kör ve randomize tasarıma sahip SCORPIO‑PEP araştırması Haziran 2023 ile Eylül 2024 arasında ABD, Japonya, Arjantin, Güney Afrika ve Vietnam’da yürütüldü. Evinde semptomatik Covid‑19 hastası bulunan, PCR testi negatif ve semptomsuz 2.387 kişi, temasın ilk 72 saati içinde beş günlük ensitrelvir ya da plasebo koluna ayrıldı. İlk gün 375 mg, sonraki dört gün 125 mg şeklinde uygulanan rejimle, 10. günde laboratuvar onaylı semptomatik enfeksiyon oranı ensitrelvir kolunda yüzde 2,9 iken plasebo kolunda yüzde 9,0 olarak kaydedildi. Bir diğer deyişle risk oranı 0,33’e (p<0,001) geriledi.

Alt grup analizleri ilacın asıl gücünü yüksek riskli bireylerde ortaya koydu. Obezite, ileri yaş, sigara kullanımı gibi en az bir risk faktörü taşıyan katılımcılarda ensitrelvir semptomatik hastalık riskini yüzde 76 azalttı. Katılımcıların yüzde 98’inden fazlasında bazal antikor tespit edilmesi, korumanın aşılanmış ya da daha önce enfekte olmuş kişilerde de işlediğini gösterdi.

3CL Proteaz İnhibitörü: Virüsün Kopya Makinesini Durduruyor

Shionogi’nin Hokkaido Üniversitesi iş birliğiyle geliştirdiği ensitrelvir (ticari adı Xocova), SARS‑CoV‑2’nin çoğalması için kritik olan 3C‑benzeri proteazı hedef alıyor. Paxlovid’deki nirmatrelvirle benzer bir noktaya saldırsa da, ensitrelvir günde tek doz kullanımı ve CYP3A4 inhibisyonunu daha yönetilebilir seviyede tutmasıyla ayrışıyor. Çalışmada tat bozukluğu bildirilmemesi, Paxlovid kullanıcılarının sık dile getirdiği metalik tat şikayetinden mustarip hastalar için alternatif bir seçenek sunabilir.

Yan Etki Profili Plasebodan Farksız

Beş günlük tedavi sürecinde ensitrelvir kolunda advers olay oranı yüzde 15,1, plasebo kolunda ise yüzde 15,5 olarak gerçekleşti. Baş ağrısı, ishal, nazofarenjit, öksürük, yorgunluk ve grip benzeri tablo en sık bildirilen etkilerdi. Hiçbir kolda Covid‑19’a bağlı hastane yatışı veya ölüm yaşanmadı. Araştırmacılar, ilacın hamilelerde henüz test edilmediğini ve orta düzeyde CYP3A4 inhibitörü olduğu için eş zamanlı kullanılan ilaçlarla etkileşim riski bulunduğunu vurguluyor.

Japonya Onayı Genişletti, Gözler FDA’da

Japonya, Kasım 2022’de acil kullanım onayı verdiği Xocova için Mart 2026’da temas sonrası profilaksi endikasyonunu da onayladı. Singapur ise 2023’te Özel Erişim Yolu kapsamında ilacı kullanıma açtı. Shionogi, ABD başvurusunu 2025 Eylül ayında yaptı ve FDA, Reçeteli İlaç Kullanıcı Ücreti Yasası takvimi çerçevesinde karar tarihini 16 Haziran 2026 olarak belirledi.

72 Saatlik Kritik Pencere ve Eczane Pratiği

Uzmanlar, ensitrelvir onay alırsa asıl meselenin temas sonrası 72 saatlik dar zaman aralığında hastaya ulaşmak olacağını söylüyor. Brigham and Women’s Hospital enfeksiyon hastalıkları direktörü Dr. Paul Sax, “Temas duyulur duyulmaz eczaneler üzerinden hızlı tarama ve ilaç etkileşim kontrolü yapılarak ilacın temin edilmesi gerekecek” diyor. Beş günde toplam yedi tabletten oluşan rejimin hasta uyumu açısından avantajlı olduğu belirtiliyor.

Pandemi Hazırlığında Yeni Bir Sayfa

Covid‑19 artık pandemi acil durumu statüsünde olmasa da, özellikle bağışıklığı baskılanmış ve yaşlı bireyler için ciddi sonuçlar doğurmaya devam ediyor. SCORPIO‑PEP verileri, ensitrelvir gibi oral antivirallerin yalnızca tedavi değil, güçlü birer önleme aracı olarak da konumlanabileceğini kanıtlıyor. FDA’nın vereceği karar, gelecekteki varyant dalgalarına karşı hazırlıklı olma kapasitesini doğrudan etkileyecek. Bilim Haberleri - Teknoloji Medya